Namaz Gusül Kur'an Allah Tövbe Vesvese
DOLAR
7,4126
EURO
9,0363
ALTIN
441,98
BIST
1.542
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa
Sağanak Yağışlı
15°C
Bursa
15°C
Sağanak Yağışlı
Pazartesi Yağışlı
14°C
Salı Yağışlı
15°C
Çarşamba Kar Yağışlı
4°C
Perşembe Kar Yağışlı
2°C
SON DAKİKA
Farz ve Nafile İbadetlerin Önemi
Ben Sana Emretmişken Seni Secde Etmekten Alıkoyan Nedir?
Ezan-ı Muhammediye
Allah Var Diyorsun Ondan Sonra Yok Gibi Davranıyorsun
Hiç Ölmeyecekmiş Gibi Yaşıyorsunuz
Oğlum! Nasihat İstiyordun Al Sana Nasihat
Yetiş Ey Allah’ın Resulü Yıkılıyoruz
Allah Var Diyorsun Ama Yok Gibi Davranıyorsun
Ey İnsanlar…!
Verilen Sözü Yerine Getirmek
Kanaatkar Olmak yada İyilik Yaparım adına Dünya malı Toplamak. Sonuç mu?
Hz Ali’nin oğlu Hz Hasan’a Nasihatleri
Hz Ali’nin Güzel Bir Vaazı
Taharetsiz Namaz Kabul Olur mu?
Secdede Ayakların Yerden Kesilmesi Namaza Zarar Verir mi?
Vakti İyi Değerlendirmek
Çocuğun Anne Baba Üzerindeki Hakkı – Diyanet
Her Nefesin Kıymetini Bilmek
Sahi Ya Ne Oldu Bize?
Namaz Belirli Vakitlerde Müminlere Farz Kılınmıştır
Namaz Dinin Direğidir
Cinsel İlişki Hakkında Bilmeniz Gereken Hususlar
Cinsel İlişkiye Girmenin Amacı ve Gayesi
Namazda Allah’tan Habersiz Olmak
Kerahat Vaktinde Neden Namaz Kılınmaz?
Vakit Namazlarının Geciktirilmesi
Namazın Vacipleri Nelerdir?
Namazlardaki Rekat Sayıları Neden Farklı?
İşçi ve İşveren için Namaz Meselesi
Sahibini Kötülükten Alıkoymayan Namaz Hakkında; Bir Ayet Bir hadis İnceleme
Sorumluluk İsteyen Bir İbadet: Namaz
Kıldığın Namaz Sende Değişikliğe Sebep Olmuyorsa O Namaza Yeniden Başla
Seferi iken Kılınamayan Namazın Kazası Nasıl Yapılır?
Kaç Yaşına Kadar ve Namaz Kılmayan Çocuğun Günahı Kimedir?
Ters İlişkinin Zararları
Cemaatle Namaz Kılmak
Helal Haram Duyarlılığı Hakkında Vaaz & Diyanet
Kısaca Namazı Bozan Davranışlar & Diyanet
Hangi Vakitlerde Namaz Kılınmaz ve Sebepleri
Namaz Kılarken Her Rekatta Aynı Süreyi Okumak Caiz midir?
Namaz Kılarken Aklımıza Başka Şeyler Geliyorsa
Namaz Neye Benzer?
Namazı Vaktinde Kılmanın Önemi ve Gerekliliği
Uyuma ve Unutma Sebebiyle Kaçırılan Namazın Hükmü Nedir?
Namazı Dosdoğru Kılın Ayeti ve Tefsiri
Namazı Bozan Şeyler Nelerdir?
Namaz Kılan Birisini Güldürmek Günah Mıdır?
Namazın Sünnetleri Nelerdir?
İş Yerinde Namaz Kılamıyorum. Ne Yapmalıyım?
Namazda Tadil-i Erkanın Hükmü Nedir?
Namazı Huşu İçinde Kılmak
Fe Eyne Tezhebun (Bu Gidiş Nereye?)
Namaza Hazırlık Yapmak ve Şartları
Covid-19 Sayesinde İnsanın Kendisi ile Yüzleşmesi
Namaz Kılarken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Namazda Şeytandan Gelen Vesvese
Namaz Kılmanın ve Cemaatin Fazileti
Gözümün Nuru, Dinin Direği Namaz
Namaz Konusunda Gevşeklik ve Tembellik Göstermenin Bazı Sonuçları
Salih Bir Amel: Namaz

Din Güzel Ahlaktır

26.04.2020
0
A+
A-

Dinin tamamı ahlaktır. Ahlakı artanın dini de artar. Kim ahlakını güzelleştirmişse, dinen de yükselmiş demektir. Tasavvufun durumu da böyledir.

Güzel Ahlak Nedir?

Güzel ahlak; İyilik ve cömertliği yaymak, eza etmemek ve ezaya tahammül etmek, güzel olanı yaymak ve çirkin olanı engellemektir ve yine güzel ahlak kötü şeylerden temizlenmek ve faziletlerle süslenmektir.

Güzel ahlak dört temele dayanır. Bu dört temelden başkasına dayanması tasavvur edilemez. Bunlar da;

Sabır

İffet

Şecaat

Adalet

Sabır kişiyi tahammüle, gazaplanma ve öfkeye hakim olmaya, eza vermekten kaçınmaya,yumuşak huylu ve sakin olmaya, tereddütlü ve aceleci olmamaya götürür

İffet , söz ve davranış itibariyle kötü, çirkin ve rezil davranışlardan vazgeçmeye ve hayalı davranmaya götürür. Haya ve iffet her hayrın başıdır. Haya ve iffet, kişiyi yüz kızartıcı suçlardan,cimrilikten, yalandan, gıybetten ve başkaları aleyhinde söz getirip götürmekten alıkoyar.

Şecaat; Kişiyi nefsin izzetine, ahlaki değerleri tercihe götürür. Ayrıca nefsin sevdiğinden ayrılabilmek gücü ve cesareti demek olan şecaat, cömertlik ve el açıklığına da götürür.

Bu durum nefsi, öfkesini yenmeye ve halim davranmaya götürür. Kişi nefsinin gücüyle ve şecaatiyle nefsin yularını elinde tutar.

Nitekim Nebi (s.a.v) de şöyle der:

Güçlü kişi pehlivan değildir.Güçlü kimse kızgınlık anında nefsine hakim olandır.

Kahramanlığın (şecaatin) hakikati budur. Şecaat kişinin hasmını yenmeye güç yetirdiği bir yetenektir.

Adalet; Kişinin huylarını düzeltmeye, ahlaki davranışında aşırılıklara kaçmadan orta yolu bulmaya götürür. Adalet kişiyi cimrilik ve zelilliğin dengelenmesi anlamına gelen sahavet (cömertlik) ahlakına, korkaklık ve aşırı zulmün dengelenmesi anlamına gelen şecaat, kızgınlık ve suskunluğu dengelemek anlamına gelen hilm ve yumuşaklık ahlakına götürür. Faziletli ahlakın kökü bu dört esasa dayanır.

Kötü ahlakın temeli de yine dört esasa dayanır.

► Cehalet

► Zulüm

► Şehvet

► Öfke

Cehalet: Kişiye güzeli çirkin, çirkini güzel, olgunu eksik, eksiği olgun olarak gösterir.

Zulüm: Kişiyi bir şeyi kendi konumunun dışında değerlendirmeye götürür. Bu yüzden kişi kızması gereken yerde susup rıza gösterir; rıza göstermesi gereken yerde ise kızar, öfkelenir. Nerede ne yapacağını bilemez; cömrtlik yapacağı yerde cimrilik, cimrilik yapacağı yerde cömertlik yapar, saçar savurur. Öne geçmesi gereken yerde geri kalır, geri kalması gereken yerde öne geçer. Sert davranacağı gereken yerde yumuşak, yumuşak davranacağı yerde sert davranır. Gururlu davranacağı yerde tevazulu davranırken, tevazulu davranacağı yerde büyüklenir.

Şehvet: Kişiyi hırsa, aşırı mal sevgisine, cimriliğe, iffetsizliğe, düşkünlüğe, korkaklığa, zelilliğe ve her türlü aşağılığa götürür.

Öfke: Kişiyi kibre, kine, hasede, düşmanlığa ve ahmaklığa götürür. Bu huylardan ikisinin bir araya gelmesi ‘yerilmiş ahlak’ (ahlak-ı mezmume) oluşur.

Bu dört huyun dayanağı ve temeli iki tanedir.

Zayıflıkta ve güçlülükte aşırılık.

► Zayıflıkta aşırılıktan acizlik, hakirlik, rezillik, alçaklık, hırs, aşırı dünya tutkusu, işlerin ve ahlakın değersizliği doğar.

► Güçteki aşırılıktan ise zulüm, gazab, hiddet, çirkin ve yüz kızartan işler, akılsızlık ve kararsızlık doğar. Bu kötü davranışlardan birinin diğeriyle eşleşmesinden azgın çocuklar meydana gelir.

Nefs, kuvveti de zaafı da barındırır. Elinden gelse insanların en zalimi, zulme uğrayınca da insanların en zelili olur. O zalim, kaba ve zorbadır, zulme uğrayınca kadından daha zavallı, güçlüye karşı korkak, zayıfa karşı saldırgandır

Kötü huylar birbirlerinden etkilenip diğerini doğurur; güzel huyların etkilenip diğerini doğurduğu gibi.

Güzel olan her huy, kötü olan iki huy tarafından kuşatılmıştır. Örneğin; Cömertliği cimrilik ve saçıp savurma gibi iki kötü huy, tevazuyu ise korkaklık ve kibirlenmek gibi huylar kuşatmıştır. Ne zaman ki nefs dengeyi kaybederse kaçınılmaz olarak sonuçta iki kötü huydan birisine kapılır. Nefs tevazu halinden ayrılınca ya büyüklenme ve gururlanmaya kapılır veya alçaklık, hakirlik ve zillete uğrar. Haya halinden ayrılınca ya utanmazlık ve saldırganlığa veya cinselliğe karşı düşmanlığından dolayı acizlik, uyuşukluk ve mıymıntılığa düşer ve böylece ondan elde edeceği karı kaybeder. Böyle olmasının sebebinin de haya olduğunu zanneder. Oysa bu beceriksizlik, uyuşukluk, korkaklık ve nefsin pısırıklığıdır.

Aynı şekilde sabırdan ayrılınca da ya inleyip sızlanmaya,yanıp yakınmaya, tahammülsüzlüğ , azımsanmaya gider veya katı kalpliliğe ve kabalığa ve ruh katılaşmasına sürüklenir. Yumuşak huyluluktan (hilm) ayrılınca ya aceleciliğe, şımarıklığa ve hiddete, başkasını küçümsemeye veya alçaklık, zavallılık ve ezikliğe kapılır.

Muhakkak ki, zavallılık ve ezikliğin getirdiği yumuşaklık ile güçlülükten, izzetten ve şereften doğan yumuşaklık arasında belirgin bir fark vardır.

Nitekim şöyle söylenmiştir: Güçsüzlükten doğan acizlik, alçakların sığındığı bir durumdur Yumuşaklıktan (hilm), rıfk ve merhametten uzaklaşınca ya aceleciliğe, sabırsızlığa ve kabalığa veya tefrite düşüp kayba uğrar.

Tedbirli olmak bu iki huyun arasındadır. Allah’ın müminlere verdiği izzetten ayrılırsa ya kibre veya zillete uğrar. İyi ve beğenilen izzet bu ikisinin arasındadır. Şecaat huyundan ayrılınca ya sevilmeyen yırtıcılığa veya korkaklık ve pasifliğe gider. Yüce değerler uğrunda yarışmayı ve imrenmeyi bırakınca ya hasede veya düşkünlüğe, elindekiyle yetinmeye maruz kalır. Kanaatten uzaklaşınca ya aşırı hırsa ve dünya tutkusuna veya tembellik ve çaresizliğe düşer. Rahmetten ayrılınca ya katılığa veya kalbin zayıflığına ve nefsin korkaklığına maruz kalır. Koyunu kurban edemeyen, hukuki bir cezayı infaz edemeyen ve çocuğu azarlamayan kişinin bu davranışını rahmetten dolayı sergilediğini iddia etmesi gibi.

Oysa mahlukatın en merhametlisi olan Nebi (s.a.v) bizzat kendi eliyle bir defada almış üç deveyi kesti, kadın ve erkeklere eşit hadd cezalarını uyguladı, recm edilene ölünceye kadar recmi uyguladı. Oysa Allah’ın Rasulü, mutlak anlamda bütün yaratıkların en merhametlisi, en yumuşak huylusu idi. Nebi (s.a.v) davranışlarında dengeli idi. O, ne tamamen insanlardan yüz çeviren, surat asan, yüksekten bakan birisiydi ne de heybet ve vakarını kaybedecek kadar kendini koyuvermişti.

Zira kendini koyuvermek heybetin kaybolmasına; sert bir şekil de davranmak da insanların nefret ve öfkesine sebep olur

Denge ahlakına sahip olan kişi heybetli, sevimli, alnı açık ve hoş sohbeti olandır. Nebimiz (s.a.v)’in sıfatı konusunda şöyle bir rivayet vardır:

Onu apaçık gören saygı duyar, onunla dost olan onu severdi

İbn Teymiyye şöyle demiştir:

Nefs, lağım kuyusuna benzer; ne kadar kazsan dibi görünmez ve temizlenmez. Fakat bu kuyunun ağzına bir kapak yapıp örtebilirsen; bunu yap ve eşelemekten vazgeç. Sen asla bu kuyunun dibine ulaşamazsın, eşeledikçe dibinden yeni şeyler çıkar.

Kaynak: İbn Kayyım el-Cevziyye / Medaricu’s Salikın / bkz: 748-753

Aşağıdaki konular ilginizi çekebilir. Bakmak ister misiniz?

    Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.