Yalan-Gıybet-Dedikodu

Gıybet Etmenin Sorumluluğu

sponsor

Gıybet; Bir kimsenin duyduğu zaman hoşlanmayacağı kusurunu, onun olmadığı bir zamanda başkasına söylemektir. Yüzüne karşı toplum içinde söylemekte kalbini incitip rencide edeceği için yine günahtır.

Bu kusur insanın, kıyafet, yaratılış, ahlak, akraba, velhasıl nerede olursa olsun ayrım yapılmaz. Sözünde olsun, dünyalığına ait bir şeyde olsun, ahiret konusunda, elbisesinde, bineğinde ve evinde olsun hepsi aynıdır.

Gıybet Çeşitleri

Bedene Gıybet: Bedeninde olan herhangi bir eksikliğini söylemek. Çünkü bedenin eksikliği hususunda konuşulduğunu duyan kimsenin üzülmemesi veya kızmaması,çok zordur. Gözünün ama veya şaşı, başının kel, yüzünün yara ve sivilceli, boyunun uzun veya kısa, renginin sarı veya siyah olması, ayağının aksak olması gibi durumlardır.

Soyuna (nesebine) Gıybet: Babası işçidir, kötüdür, cimridir gibi yine insanın hoşlanmayacağı şekilde yapılan konuşmalardır.

Ahlaka Gıybet: Huyu kötü, gösterişli, kibirli, sinirli, aciz, korkak, dayanıksız, çabuk öfkelenir şeklinde yapılan konuşmalardır.

Dinini Gıybet: Hırsız, yalancı, içkici, kumarcı, emanete ihanet eder, zalim, namaz kılmaz, zekat vermez, pislikten kaçınmaz, namazı güzel kılmaz, ana-babasına asi, orucunu tutmaz, dağıtımı adaletli yapmaz, zekatına tembel ve buna benzer sözlerdir.

Dünyevi (yani huylarını) Gıybet: Edepsiz, terbiyesiz, hain, hakkına razı olmaz, kendini daima haklı görür, zamansız ve çok uyur. Oturacağı yeri bilmez şeklinde ve buna benzer konuşmalardır.

Giyinişini (elbisesini) Gıybet: Geniş, dar, uzun, kısa, kirli gibi konuşulan sözlerdir, konuşmalardır.

Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki; Her Müslümanın diğer Müslümanlar üzerinde canı, malı, ırzı haramdır.

Gıybet konuşulan bir meclis de bulunan kimse, mümkün ise mani olmalı, aksi takdirde oradan uzaklaşmalıdır. Çünkü dili ile mani olmadığını kalbi ile değiştirmeli, yahut da sözü değiştirmelidir. Aksi takdirde gıybete ortak olur.

Gıybet kişinin ırzı; yani şeref ve haysiyetiyle ilgili olduğu için, Allah (c.c) mal ve can kadar değerli tutulmuştur.

Gıybet Hakkında Hadis

Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki; Gıybetten sakının, çünkü gıybet zinadan daha kötüdür. Zina eden sonradan tövbekar olur. Allah da onu affeder. Fakat gıybet böyle değildir. Gıybet edilen kimse, affedinceye kadar, gıybet eden affa uğramaz.

Yine Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki; Ey dili ile iman eden, fakat kalpleri ile inanmayanlar; Müslümanların gizli hallerini araştırıp çekiştirmeyin. Müslüman kardeşinin gizli hallerini araştıran kimsenin kusurlarını da Allah araştırır. Allah, gizli hallerini araştırdığı kimseyi evinde bile olsa rezil eder. Gizliliklerini ortaya çıkarır.

Hümeze Ne Demek?

İslam büyüklerinden Mücahid diyor ki; ‘Veylün li külli hümeze‘ ayetinin tefsirinde ‘Hümeze‘ İnsanların yüzlerine karşı ayıplayan, onlarla alay eden ‘Lümeze‘ de onların arkasından gıybet ederek onların etini yiyen kimsedir.

İslam büyüklerinden Katade diyor ki; Kabir azabı üç şeyden dolayıdır

Gıybet
Nemime (söz taşıma)
İdrardan sakınmamaktır.

İslam büyüklerinden Hasan diyor ki;

Ey Ademoğlu, sende olan bir kusur ile başkalarını ayıplayıp durdukça olgun Müslüman olamazsın. Kamil Müslüman olabilmen için, önce kendi kusurunu görüp düzeltmen, sonra da başkalarının kusurlarını tedaviye ve ıslaha çalışman lazımdır. Bunu yaparsan ancak o zaman Allah’ın kıymetli kullarından olursun.

Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki; Gıybet nedir? bilir misiniz ? Kardeşinizin hoşlanmayacağı bir şeyle onu gıyaben (kendisi yokken) anmanızdır.

▬ Resulüllah’a sordular; Konuştuklarımız o kimsede varsa buna dersiniz

Peygamberimniz: Söyledikleriniz o kimsede varsa gıybet etmiş, yoksa iftira etmiş olursunuz buyurdu

İslam büyüklerinden Hasan diyor ki; Bir kimse üç şekilde anılır. Üçü de Kur’an da vardır

Gıybet: Onda var olan kusurunu söylemek

Buhtan: Olmayan kusuru vardır şeklinde konuşmak

İfk: Onun hakkında başkasından duyduğunu konuşmaktır.

Ayrıca başka birini taklid yoluyla kötülemek, eğlenmekte gıybettir, hatta daha da ağırdır. Çünkü taklit konuşmasını, yürümesini, diğer davranışlarını daha açık bir şekilde tasvir ve bütün hareketleri tatbik etmektir ki hepsi haramdır.

Kaynak: İmam Gazali / el-İhya / C:3 / bkz: 411-425

sponsor

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı