Nefis Muhasebesi

Kibir Hangi Hususlarda Yapılır

sponsor

Fiziki Güzellik ile Yapılan Kibir

Bu durum daha çok kadınlar için söz konusudur. Başkalarını ayıplayıp hakir görmeye ve gıybet etmeye sebep olur. Hz Aişe diyor ki; Bir defasında Resulüllah’ın huzuruna bir kadın girdi. Çıktıktan sonra ben ‘Ne kısa boyu var’ deyince Resulüllah (s.a.v) dedi ki: Onu gıybet ettin buyurdu. Bu da kibrin gizli oluşundan ileri gelir. Eğer kendi de alçak boylu olsaydı, o sözü söylemeyecekti. Kendiliğinden kadım gördü ve küçümsedi ve sonra da o sözü söyledi.

Kişinin servetine ve parasına güvenerek kibre kapılması

Bu da daha çok hükümdar ve zengin tüccarlarda görülür. Hükümdarların sözü ‘Hazinelerin dolu’, tüccarlar da ‘şu kadar sermayem, şu kadar da servetim var’ derler. Bu köy ağaları arasında da görülen bir kibir çeşididir. Bir kimse birine;

Benim arazilerim seninkilerinden çok, benim elbisem daha güzel, bineklerim daha kuvvetlidir der. Böylece zengin, fakire karşı üstün olduğunu iddia eder. Onu adi bir insan gibi görür ve ona hepsi hakaretlerle dolu kelimeler söyler ki, onların bazıları şunlardır: Zavallı, miskin herif, ben istersem seni bile satın alırım, seni hizmetçiliğe bile istemem. Sen kimsin, kaç paralık adamsın? Benim evimdeki mobilya seni satın alır. Senin bir yılda yiyemediğini, ben bir günde sadaka olarak verebilirim.

Bunların hepsi zenginliği üstün, fakirliği alçak gösterir ki, buna en büyük sebep zenginliğin afetinin ve fakirliğin üstünlüğünün bilinmeyişidir.

Yüce Allah buyuruyor ki; (Kafir mümin) arkadaşına dedi ki: Ben mal yönünden senden zenginim, topluluk yönünden senden daha itibarlı kimseyim. (Kehf 34)

‘Eğer beni malca ve evlatça kendinden az görüyorsan olur ki, Rabbim bana senin bahçenden daha iyisini verir, seninkinin üzerine gökten bir afet indiriverir de bahçen yerle bir olur. Yahut bahçenin suyu çekilir de bir daha onu aramakla bulamazsın’ demişti. Bu mal ve evlat ile kibirden meydana gelmiştir.

Yüce Allah onun akıbetini açıklıyor ve: Ah ne olurdu, Rabbime hiçbir şeyi ortak koşmasaydım (Kehf 39-42)’ diyeceğini haber veriyor.

Karun‘un kibride aynen böyledir:’ (Derken bir gün Karun) zinet ve ihtişamı ile kavminin huzuruna çıktı. Dünya hayatını arzu edenler: Keşke Karun’a verilen mal bize de verilse. O gerçekten büyük bir varlık sahibidir (Kasas 79)’..

Kuvvet, Cesaret ve Kahramanlık ile Övünmek

Kendinde bulunan kuvvetle zayıflara karşı üstünlük taslamaya çalışır.

Adamlar, Hizmetçiler, Talebeler, Köle, Kabile ve Çocuklarının Çokluğu ile Kibirlenmek: Kibir, hükümdarlar arasında yapıldığı zaman ordularının çokluğuna göre ,alimler arasında olursa talebelerinin çokluğuna göre yapılır.

Kısaca ifade etmek gerekirse esasta olgunluk sayılmasa bile, olgunluk zannedilen her çeşit nimet ile kibir yapılabilir. Öyle ki kendilerini kadınlara benzeten erkekler bile bunu büyük maharet olarak kabul eder ve arkadaşlarının yanında:

Bunu ben daha iyi yapıyorum diyerek övünebilirler. Esasında bu alçakça yapılan bir iştir. Fakat onun nazarında bu bir maharet ve olgunluk kabul edilir. Fasık da da durum böyledir.

Bu saydığımız şeylerin hepsi, insanların birbirleri arasında kibirlendikleri zaman başvurdukları yollardır. Her insan kendinden altına bakar ve ona karşı kibirlenir. Bazen Allah katında derece yönünden kendisinden üstün olan kimseye karşı da kibirlenir. Bir bilginin üstün alime karşı kibirlenmesi bu nevidendir.

Kaynak: İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C:3 / bkz: 975-977

Aşağıdaki konular ilginizi çekebilir. Bakmak ister misiniz?

sponsor

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı