Nefis Muhasebesi

Kulun Malı-Mülkü Konusunda Yapması Gerekenler

Daha önce zikrettiğimiz gibi mal, kendisine zehir ve panzehir bulunan bir yılana benzer. Efsun yapan kişi onun panzehirini çıkarıp alır. Cahil ve bilgisiz kişi ise onu eline alınca zehri onu öldürür. Malın zehrinden ancak şu beş görevi yerine getirmekle kurtulabilir.

1-► Malın hangi amaçla yaratıldığını ve neden ona ihtiyaç olduğunu bilmek, ancak ihtiyaç miktarını muhafaza etmek ve hak ettiğinden fazlasını vermemek.

2-► Malın nasıl elde edildiğine bakmak ve zalimlerin malları gibi tümü veya çoğu haram olan maldan kaçınmak. Rüşvet şaibesi bulunan hediyeler, kişiyi zelil edip onurunu kıran dilencilik gibi, mertliği ve erdem kurallarını zedeleyici hoş olmayan mal edinme yollarından kaçınmak.

3-► Kazanmış olduğu paranın miktarıyla ilgili olup ne fazlasını ne azını istememek. Aksine, ihtiyaç miktarıyla yetinmektir. İhtiyaç miktarı ise mesken, yiyecek ve giyecektir. Bunların her birinin üç derecesi vardır: Düşük, orta ve yüksek. Kişi ne kadar çok kanaate yakın olursa kurtuluşa o kadar yaklaşır. Bu sınırı aştığı zaman dibi görünmeyen çukura yuvarlanır. Zühd kitabında söz konusu dereceleri ayrıntısıyla açıkladık.

4-► Harcama yerlerini gözden geçirmek ve harcamalarda iktisatlı olup ne israf ne de pintilik yapmak. Helalinden kazandığı paranın hakkını vermek. Çünkü parayı haksız yerden kazanmak ile hakkı olmayan yere harcamanın günahı aynıdır.

5-► Parayı kazanırken, terk ederken, harcarken ve elinde tutarken güzel niyetli olmak. Kazandığını, ibadet ederken ondan yardım almak için kazanmak, terk ettiğini de zühd ve onu küçümseme yoluyla bırakmak. Kişi bunları yaparsa malının bulunması ona zarar vermez.

O halde bütün eylemlerinin ve eylemsizliklerinin Allah için olmasına, bir ibadetle veya ibadete yardımcı olan şeyle sınırlı olmasına çalışmalıdır. Çünkü ibadetten en uzak olan eylemler yemek ve def-i hacette bulunmaktır. Bu iki şey kişiye yardımcıdır. İbadet hususunda onlardan yardım almaya niyet edince senin hakkında bu iki şey ibadet sayılır. Mal toplama konusunda iyi niyetli olan kişiye malın bir zararı olmaz. Malları çok olan sahabenin durumu buydu. Cahil kimse mal toplama konusunda onlara benzemeye çalışırsa, yılanı eline alırken efsuncuya benzemeye çalışan çocuk gibi olur.

Kaynak: İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: 2 / bkz: 53-54

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı