Namaz Gusül Kur'an Allah Tövbe Vesvese
DOLAR
8,8733
EURO
10,3844
ALTIN
495,82
BIST
1.384
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa
Parçalı Bulutlu
26°C
Bursa
26°C
Parçalı Bulutlu
Çarşamba Sağanak Yağışlı
23°C
Perşembe Çok Bulutlu
23°C
Cuma Parçalı Bulutlu
23°C
Cumartesi Hafif Sağanak
22°C
SON DAKİKA

Kur’an-ı Kerim’de Anahtar Odak Kelime

16.07.2020
0
A+
A-

Allah, Kur’an’ı insan için göndermiştir. Onu imana, iyiye ve doğruya çağırmış; şirk, nifak, isyan ve her türlü kötülükten sakındırmıştır. Ancak insanı bu konuda zorlamamıştır. İnanç ve irade hürriyeti içerisinde insanlar, inanç, söz, fiil ve davranış itibariyle farklı durumlar sergilemişlerdir. İnsanlardan kimisi mümin, muttaki ve iyi, kimisi kafir, müşrik, münafık, asi ve kötü nitelik kazanmıştır.

Allah insanları, ırkları, renkleri, cinsiyetleri ve fiziksel yapıları itibariyle değil, inançları, amelleri ve ahlaki yönleriyle değerlendirmiş ve insanı hep bu yöne ile ele almıştır. Kur’an’da insanı anlatıp değerlendirirken onun inancı, söz, fiil ve davranışına göre farklı kavramlar kullanmıştır.

“Kavram”, bir fikri, bir düşünceyi, bir sistemi ve bir konuyu anlamak için kullanılan, o fikrin, o düşüncenin, o sistemin ve konunun ifade edilmesinde önemli rolü oynayan sözcüklerdir. Bu sözcüklere önemine binaen “anahtar terim” denir.

Arapça kelimeler Arapça olan Kur’an’da kullanılırken cahiliye dönemindeki anlamlarını aynen muhafaza etmemişler, önemli seviyede mana değişimine uğramışlardır. Kur’an’da özellikle “anahtar terimler“e yeni ve sözlüklerdekinden tamamen farklı anlamlar yüklenmiştir. Kur’an, Arapların inanç ve yaşam tarzlarını tamamen değiştirdiği gibi kavramların anlam ve kullanım sahalarını da değiştirmiştir. Bu itibarla Kur’an’ın iyi anlaşılabilmesi için kavramlara yüklenen manaların çok iyi bilinmesi gerekir. Sözlük anlamları bu kavramların gerçek manalarını asla ifade edemez.

[ads1]

Kavramlar, Kur’an’da tek başlarına ve yalın halde bulunmazlar. Diğer kavramlarla eş veya zıt anlamda bir mana ilişkisi kurarak bir “semantik saha” oluştururlar. Birbirleriyle anlam ilişki olan kavramlardan biri “odak kelime” kabul edilirse, bu odak kelimenin etrafında bir çok “anahtar kavramlar” dizilir ve birlikte bir “mana alanı” meydana getirirler. Kur’an’ın en büyük odak kelimesi “Allah”, ikinci büyük odak kelimesi de “insan”dır.

Kur’an’da iki değişik “ahlaki vasıf” anlatan kavram kategorisi vardır. Biri Allah’ı ve O’nun vasıflarını anlatan kavramlar, diğeri ise insanı, insanın inanç, söz, fiil ve davranışlarını anlatan kavramlar.

İnsanın “ahlaki vasfını” anlatan kavramlar temelde iki kısma ayrılır: Övme ifade eden kavramlar, yerme ifade eden kavramlar. Bu kavramlar, insanı inanç ve amel yönünden nitelerler ve iyi ve kötü, doğru ve yanlış diyebileceğimiz birbirine zıt değerler anlamlar taşırlar. Bu kavramlardan bazısı insanın sadece inancını ve amelini, bazısı da hem inancını hem de amelini anlatır. İnsanların “olumlu” veya “olumsuz” yönlerini anlatan kavramların ifade ettiği davranışlar ayrı ayrı insanlarda veya bir insanda bulunabilir. Mesela iman, şirk, küfür, nifak ayrı insanlarda, iman ve fısk aynı insanda bulunabilir.

[ads2]

İnsanı öven ve failine mükafat va’dedilen kavramların mana alanı itibariyle en kapsamlı olanı “ittika- takva– muttaki”, kavramı, insanı yeren ve failine ceza va’dedilen kavramların en kapsamlısı ise “zulüm- zalim” kavramıdır.

Kur’an’a göre bu kavramların ifade ettiği manalarla nitelenen inanç bakımından “mümin- münafık- kafir”, amel bakımından “nefsine zulmeden, muktesit (orta hareket eden)- hayırda öncü olanlar”, kıyamette ise “ashab-ı yemin (kitabı sağ eline verilecek olanlar),-ashab-ı şimal (kitabı sol eline verilecek olanlar), -sabikun- mukarrebun (öncüler- Allah’a yakın olanlar) olmak üzere üç grupta değerlendirilmiştir. Ancak inanç, söz, fiil ve davranış itibariyle insanlar temelde iki gruptur. Müminler- kafirler, itaatkarlar- asiler. Müminler de kafirler de, itaatkarlar da asiler de Kur’an’da farklı kavramlarla nitelendirilmişlerdir. Her bir kavram, insanın farklı bir boyutunu ifade eder.

Kaynak: Diyanet İlmi Dergisi / 2007 / Sayı: 2 / bkz: 115-116

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.