Namaz Gusül Kur'an Allah Tövbe Vesvese
DOLAR
8,5295
EURO
10,0725
ALTIN
480,67
BIST
1.418
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa
Az Bulutlu
29°C
Bursa
29°C
Az Bulutlu
Cumartesi Parçalı Bulutlu
33°C
Pazar Parçalı Bulutlu
29°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
35°C
Salı Parçalı Bulutlu
33°C
SON DAKİKA

Nefis Nedir, Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

09.04.2020
0
A+
A-

Nefsin birçok anlamı vardır. Nefis ‘insanın zatı’ anlamına gelir. Ayrıca,emir aleminden olup yeri iki kaşın arası olan ve diğer latifelerle birlikte üzerinde zikir çekilen manevi sıfata da ‘nefis‘ denir. İnsandaki bu nefsin, varlık olarak bir tane olmakla birlikte sıfatları itibariyle birçok ismi vardır. Nefsin bu sıfatları ve aldıkları isimleri şu şekilde sıralayabiliriz;

Nefs-i Emmare Nedir ve Özelikleri

Devamlı kötü işleri emreden nefis demektir. Bu nefsin sıfatı, hep kötü işleri istemektir. Kötü işleri güzel görür, kalbi devamlı o tarafa çeker.Kur’an-ı Kerim’de;

Hiç şüphesiz nefis devamlı kötülüğü emreder.Rabbim’in acıyıp korudukları müstesna (Yusuf’53) ayeti,bu sıfattaki nefsi bize tanıtmaktadır. Kafirlerin, münafıkların ve devamlı günaha dalan kimselerin nefsi bu sıfattadır.Bunun tedavisi samimi tövbe ve terbiyedir.

Nefs-i Levvame

Kendini kınayan, kötüleyen,azarlayan nefis demektir. Tövbe etmekle, manevi terbiye yoluna girmekle bir derece gafletten uyanan nefis, bu merhalede kendi işlediği kötülükleri önce zevk alıp yapsa da peşinden hemen pişman olur, kendisini kınar, yapmamak için karar verir.Ancak günah önüne gelince yine duramaz, yine içine düşer. Sonra yine pişman olur. İyilik ve kötülükler arasında gider gelir. Eğer nefis ilahi rahmet ve manevi bir feyiz ile desteklenirse,bu halden kurtulur.

Kur’an-ı Kerim’de;Kıyamet gününe ve devamlı kendini kınayan nefse yemin ederim ki… (Kıyame’1-2) ayeti, bu sıfattaki nefse işaret etmektedir. Nefs-i emmareyi bir aslana benzetirsek, levvame olan nefis de terbiye olan ve sirkte oynatılan aslan gibidir. Unutmamak lazımdır ki, aslan yine aslandır. Sirkte de olsa bir fırsatını bulsa hemen saldırır. Nefis levvame de olsa yine nefistir. Fırsatını bulsa hemen günah işler. Bu nefsin, sıfat itibariyle geriye asli haline dönmesi demek olur.

Nefs-i Mülhime

İlham, feyiz ve keşfe ulaşan, hayırda imana yoldaş olan nefis demektir. Nefis tövbe ile günahların ağırlığından ve şehvet bağından kurtulup itaate yönelirsee, ilham ve feyiz almaya başlar, kabiliyet kazanmaya yönelir. Artık haramdan kaçar, hayırlara koşar. Bu nur ile iyi ve kötüyü seçer. Ancak şeytan kalbine girmek için bir yol aramaktadır. Onun peşini bırakmaz. Günah ile kandıramazsa, ibadetler içinde gafletle kandırmaya çalışır. Kendini beğendirir, insanları küçük ve değersiz göstermeye başlar. İçine azaptan kurtulma, güven hissi verir.

Kişiyi Hak Teala’dan uzaklaştırmak için uğraşır. Bu mertebedeki hak yolcusuna kamil bir mürşid nezaret ve yardım ederse, bu nefis sahibi manevi tehlikelerden kurtulur .Yoksa nefsin ve şeytanın gizli yollarıyla, daha tehlikeli hallere düşme ihtimali mevcuttur.

Nefs-i Mutmainne ve Özellikleri

Huzur bulmuş, sakin olmuş ,rahatlamış ,ıstırabı dinmiş, şek ve şüphesi gitmiş olan nefis demektir. Bu mertebe, yüce Allah’a dostluk yani velayet mertebesidir. Bu merhalede nefis, kalpteki imanla bütün ilahi emirlere aşkla ve şevkle tabi olur. İbadet ve amellerde hiçbir şüphe belirtisi olmaz. Kalpte ıstıraplardan iz kalmaz. Kişi manevi tecellilere ulaşır,feyizlenir. Artık her işte yüce Allah’ın rızasını hedef alır. Rabbü’l-alemin’e tam teslim olur. İtaati inişli çıkışlı olmaz. İstikamet ehli demektir.Kur’an-ı Kerim’de;

ayetiyle anlatılan nefis, Allah Tealanın aşkı ve zikri ile mutmain olmuş nefistir.

Nefs-i Razıye

Allah’tan razı olan, O’ndan gayrı her şeyi gözünden silip atan ve sadece Rabb’ine iltica etmiş bulunan nefis demektir .Bu sıfata ulaşan nefis, kendi iradesini yüce Allah’ın iradesine teslim eder. Artık, sadece O’nun için sever, sırf O’nun için kızar. O’nun için yaşar. Acı tatlı her şeyde ilahi rızayı arar. O, bu haliyle herkese rahmet olur, kimseye sıkıntı vermez. Bütün insanlara şefkat gözüyle bakar.

Nefs-i Marziyye

Yüce Allah’ın kendisinden razı olduğu nefistir.Bu nefis sahibi öyle terbiye olmuştur ki, ne yapsa yüce Allah’ın rızasına uygun olur. Her daim ilahi aşk denizinde yüzer. Her şeyi ile aleme rahmet olur. Ona keşif ve keramet olarak ne verilse, o Allah rızasından başka bir şeye iltifat etmez. Bu makam büyük velilerin, ariflerin,kamil insanların makamıdır.

Nefs-i Safiye

Kamil, olgun, tertemiz, safi nefis demektir.Bu makamdaki nefis sahipleri, Allah Tealanın en seçkin ve en has kullarıdır. Onlar ilahı aşkı ve edebi en üst düzeyde temsil eden kutub insanlardır. Onlar,Allah’ın yeryüzündeki delili ve gerçek peygamber varisleridir. Halkı irşad ile görevlidirler. Bütün güzel ahlakları bünyesinde toplamışlardır

İşte muhteremler!

Tasavvuf terbiyesinin hedefi, nefse bu yolu katettdrmektir. İnsanı kemale ulaştırmaktır. Bu yola giren ve kamil insanı kendisine rehber eden herkes, derece derece nefsini terbiye etmeye başlar. Ve yüce Allah’a maneviyatta daha yakın olur. Böylece insanlığın tadını tadar ve ebedi saadeti elde eder.

Kaynak: Mehmet Ildırar / Tasavvuf Ve Nefis Terbiyesi / bkz: 25-27

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.